Wat als Europa klapt?

‘De schrijver Aleksandar Tišma vertelde me in 1999, tijdens het uiteenvallen van Joegoslavië, een verhaal over zijn hond, Jackie. Op een winterdag was het dier weggelopen, langs de Donau, en op een of andere manier was het op een ijsschots beland. Kinderen uit de buurt kwamen hem halen: ‘Mijnheer Tišma, uw hond verdrinkt!’ Hij rende erheen, riep de hond keer op keer bij de naam, maar Jackie bleef maar op die schots zitten, als verstijfd. Het beest verkeerde in een complete shock. Uiteindelijk wist een van de kinderen hem bij zijn nekvel te pakken, en alles liep goed af. ‘Zo is het op dit moment ook met ons,’ zei Tišma. ‘We zitten als verstijfd op een ijsschots, we weten niet wat te doen, en ondertussen zeilen we weg op de stroom. In deze maanden moet ik vaak terugdenken aan de hond van Tišma, op zijn ijsschots.

‘We hebben het in Europa een tiental jaren betrekkelijk rustig gehad, en daarmee is het idee ontstaan dat onze Europese orde en onze westelijke wereldorde tot op grote hoogte stabiel zijn. Dat is een grote vergissing.’

‘Ik moet deze weken regelmatig denken aan de DDR, de Duitse Democratische Republiek, vlak voordat dit oude communistische Oost-Duitsland in 1989 instortte. Binnen de leiding wist men al in 1988 dat de DDR-financiën op umkippen stonden. Dat was strikt geheim, maar mijn DDR-kennissen vertelden later dat de instorting voor hen toch niet onverwacht kwam. Er gebeurde in hun dagelijkse omgeving te veel wat economisch gezien gewoon niet kon.’

‘Op de promenadedekken speelt het Europese scheepsorkest ondertussen door alsof er niets aan de hand is.’.

‘Na decennia lang te hebben gehandeld uit schuldgevoelens zou Duitsland nu moeten handelen uit grootsheid, en dat valt de Duitsers zwaar.’

‘En ondertussen loopt het publieke geduld met het Europese project ten einde. Deze crisis beweegt zich nu langzaam van een financiële ramp naar een politieke catastrofe. Er wordt, en dat beseft het Brusselse vergadercircuit deels wel, maar deels ook niet, van kiezers en burgers, overal in Europa, een geduld, loyaliteit, wijsheid en visie geëist die zo langzamerhand bijna bovenmenselijk is.’

Terwijl Geert Mak volop werkte aan zijn nieuwe boek over Amerika, Reizen zonder John, dat hopelijk in mei 2012 zal verschijnen, was er één ding dat hem nog meer bezighield: de snel escalerende eurocrisis. Eind november hield hij in Berlijn de Willy Brandtlezing, die helemaal aan dit thema was gewijd. 'Een ramp van een lezing,' zegt hij zelf. 'Ik heb hem wel vier keer opnieuw geschreven, de situatie veranderde voortdurend.' Wat hij hoorde en dacht tijdens de laatste weken van deze crisis, in Berlijn en Amsterdam, legde hij vast in een klein boekje. Het is zijn persoonlijke beeld van de crisis, en de historische achtergronden. Het is een momentopname - maar wellicht ook iets meer.         

Nu overal in de boekhandel. U kunt ‘De Hond van Tisma’ ook hier bestellen of downloaden. 

Paperback ca. 96 blz. | € 7,50 | e-book € 5,- | isbn | 978 90 254 3920 0