Nieuw: acht minicolleges over heden en verleden, van 1672 tot 2017, van Buma tot Trump, den Brussel tot Washington.  Lees meer >

2017: HET JAAR VAN DE WAARHEID

Wat is er in hemelsnaam aan de hand in de wereld? Waar ging het mis met Europa, en wanneer? Geert Mak kijkt mee over de schouder van de historicus die dat over zo’n halve eeuw allemaal gaat opschrijven.

In de zomer van 2008, nu alweer bijna tien jaar geleden, kwam bij een auto-ongeluk een abrupt einde aan het leven van een fantastische mens, een groot Europeaan en ook nog eens een eminent historicus. Bronislaw Geremek belichaamde onze Europese geschiedenis als geen ander. Hij was de zoon van een Poolse rabbijn, overleefde als jongetje het getto van Warschau doordat hij nog net op tijd naar buiten kon worden gesmokkeld, was later hoogleraar middeleeuwse geschiedenis, ontwikkelde zich gaandeweg als een leidende figuur in de Poolse dissidentenbeweging, een jaar in de gevangenis, was na de Poolse omwenteling onder andere minister van Buitenlandse Zaken en daarna, als, een centrale figuur in het Europees Parlement, een groot voorvechter van een verenigd Europa.

Ik leerde hem exact tien jaar geleden kennen, in het voorjaar van 2007, tijdens een reeks lezingen over Europa. Naderland mailden we zo nu en dan, we zouden elkaar vaker treffen, dat wisten we zeker. En toen was hij dood. Toch zit Bronislaw nog vaak in mijn hoofd en zeker deze maanden, met zijn baardje en zijn felblauwe ogen. Hij wist waarover hij het had, een Europa zonder wet en recht, losgeraakt van iedere civil society, die jeugdervaring had zijn leven gevormd en bepaald.

Bronislaw hoorde nog tot de generatie – en die generatie komt over heel Europa voor – die aan den lijve ervaren had wat niet-vrede was,  niet-gemeenschap. Of  die hoorde tot de generatie van de vaders en moeders met hun wekelijkse of dagelijkse nachtmerries, over bombardementen of het front, het gaf allemaal niets, die indirecte gevolgen van de oorlog die ook zoveel levens bepaalden, die eeuwige familiegeheimen waarover nooit, zelfs nu nog niet, werd gespreken.

Lees volledig artikel