De parallelen met de huidige tijd vlogen op me af.  Lees meer >

Wij zijn bang voor de toekomst geworden, terwijl we daar dertig jaar geleden vol verwachting naar uitkeken

Op 27 november kreeg Geert Mak uit handen van koningin Maxima de de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor zijn gehele oeuvre. ‘Geert Mak deed meer dan wie ook om een breed publiek te interesseren voor geschiedenis,’ aldus de voorzitter van het fonds. Yves Desmet van het Belgische tijdschrift Humo sprak met de prijswinnaar.


Laten we even door jouw oeuvre struinen. In ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ (1996) beschreef je de breuk tussen de stedelijke en de plattelandscultuur. Visionair, want het is inmiddels de belangrijkste politieke breuklijn geworden.

Dat is heel gek. Ik schreef het boek op vraag van mijn uitgever, die ­wilde dat ik iets over het platteland vertelde. Ik koos een Fries dorp, want ik versta de taal, ik ben er opgegroeid. Dat bleek een goudmijn te zijn: dat dorp bevestigde de trends die overal in de wereld speelden. Ik had verwacht dat ik heel diep zou moeten ­graven om op die sociologische oerstructuren te stuiten, maar ze lagen letterlijk net onder de oppervlakte. Het veel grotere belang van de familie, de andere verhouding tot geld, het belang van veiligheid en geborgenheid, dat lag allemaal heel anders dan in de stad, waar ze nochtans maar een kwartiertje rijden van verwijderd waren. Door dat boek ben ik ook anders gaan kijken: je vindt die observatietechniek, het verschil in stad en platteland, later terug in ‘In Europa’ en in ‘Reizen zonder John’, over mijn reis door de Verenigde Staten, waar dat verschil één van de hoofdredenen voor de verkiezing van Donald Trump was. Het is vandaag waanzinnig actueel. Ook de uitslag van de brexit sluit daar volgens de exitpolls naadloos op aan: het is het Engeland rond Londen dat massaal uit Europa wilde, en het diepe Amerika was voor Trump, de grote steden aan de beide kusten kozen voor Hillary Clinton.

Een oeroude dorpscultuur blijkt verrassend krachtig te zijn.

Je ziet het ook aan de migratie. De Turken en de Marokkanen die van hun platteland in Brussel of Amsterdam arriveren, hebben het veel lastiger dan mensen die uit Istanbul of Casablanca komen. De wrijvingen van de multiculturele samenleving hebben zeker iets met cultuur en geloof te maken, maar ook veel met de tweedeling tussen stad en platteland. Toen ik in Istanbul ‘De brug’ schreef, klaagden mijn gesprekspartners ook over hun landgenoten van het platteland, de boeren die de stad overspoelden. Ik voelde me meteen thuis (lacht).

Lees volledig artikel